در كلاسهاي درس بحث‎هايي بين معلم و دانش‎آموزان به موقع مي‎پيوند و در اين ميان سئوالاتي مطرح مي‎گردد كه پاسخ مشخصي را در انتها در پي ندارد و براي بدست آوردن جواب آن لازم است تحقيقاتي صورت پذيرد و از اين طريق دانش‎آموز كار يادگيري را آموزش ببيند.

اين سئولات معمولاً از طريق معلم تعيين و براي كل دانش‎آموزان كلاس مطرح مي‎شود و سپس دانش‎آموزان به صورت فردي يا گروهي درباره آن تحقيق مي‎نمايند.

اين روش كه وقت زيادي را مورد نياز خود مي‎بيند علم را در نقش يك هدايتگر به دانش‎آموزان معرفي مي‎نمايد. او علاوه براينكه بايد پاسخگوي سوال ها باشد بلكه بايد در سازمان دهي تحقيق و هدايت دانش‎آموزان نيز حوصله كافي داشته باشد.

مقرراتي در اين روش تدريس (اكتشافي) وجود دارد؟

اين روش وقت‎گير در كلاسهايي قابل استفاده است كه دانش‎آموزان كمي در كلاس حضور داشته باشند و معلم فرصت رسيدگي به تمام دانش‎آموزان را داشته باشند.

دانش‎آموزان در اين روش به جمع‎آوري اطلاعات مي‎پردازند اين عمل خود محتاج زمان زيادي مي‎باشد. 

آيا روش اكتشافي براي دوره دبيرستان يا پيش دانشگاهي مشكلات كمتري را نسبت به دوره‎هاي پائين‎تر دارد؟

اشاره شد كه روش اكتشافي خارج از وقت معمولي كلاس دنبال مي‎شود و محيط انجام اين روش در محيط‎هاي كارآگاهي، آزمايشگاهي و كتابخانه مي‎باشد.

در مقاطع تحصيلي بالاتر، روش اكتشافي به شكل كاملتري دنبال مي‎شود و دانشجويان فرصت كافي براي آشنايي با روشهاي فعال آموزش را دارا هستند.

در تدريس به روش اكتشافي در سالهاي پائين بهتر است بجاي درس جغرافيا، دروس ديگري مانند "علوم" را به اين روش تدريس نمود. براي مثال تحقيق درباره برگ و شباهات و تفاوتهاي آن بحث نمود. اما براي دروسي مثل علوم اجتماعي. و جغرافيا اين امر، كاري دشوار به حساب مي‎آيد.

دانش‎آموزان در سطوح پائين‎تر، طبقه‎بندي و تطابق اطلاعات را نياموخته‎اند و همچنين توانايي نتيجه‎گيري در پايان كار را ندارند.

مقررات روش تدريس فعال اكتشافي:

عنوان مورد تحقيق، مورد علاقه دانش‎آموز باشد. حدود آن مشخص شده و نكته مبهمي در صورت مسئله وجود نداشته باشد. هنگام جمع‎آوري اطلاعات پيش داوري نكند و در هنگام كمبود اطلاعات دلزده نگردد. تمام اطلاعات جمع‎آوري و يادداشت شود و يافته‎ها به طور مستمر ثبت گردد.

معلم بايد وقت كافي را در اختيار دانش‎آموز قرار دهد زيرا عجله دشمن تحقيق است. البته عجله‎اي كه بدون استدلال باشد و زود نتيجه بدهد.

آيا  براي روش اكتشافي، لوازم خاصي مورد نياز است؟

          جواب سئوال در داخل خودش مي‎باشد. در برخي از موارد موضوع سئوال ما به گونه‎اي است كه با رجوع به جدول آمادگي دانش‎آموز به راحتي مي‎تواند پاسخ سئوالش را پيدا كند.

دانش‎آموز به آمار نامه و اطلاعات خام در پردازش نيازمند مي‎باشد. يكي از لوازم خوب براي پردازش، استفاده از "رايانه" مي‎باشد.

آيا براي تمام موضوعات مورد استفاده در روش اكتشافي، اين سطح از امكانات مورد نياز است؟

بستگي به سئوال دارد. در بعضي از سئوالات رايانه مورد نياز نيست اما بعضي از سئوالات نيازمند مقالاتي در اين زمينه مي‎باشد كه اين كار كتابخانه نياز دارد.

براي شروع آموزش اگر تصميم داشته باشيم كه از روش اكتشافي استفاده نمائيم بهتر است كار با موضوعات ساده‎تري شروع نمائيم كه احتياج به لوازم و ابراز كمتري داشته باشد.